Zespół cieśni kanału nadgarstka to schorzenie wynikające z ucisku nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Jest to jedno z najczęstszych zaburzeń ręki i całej kończyny górnej, dotykające głównie osoby po 45–50 roku życia. Nie występuje wyraźna różnica między płciami w częstości występowania tej choroby.
Najbardziej charakterystycznym objawem zespołu cieśni kanału nadgarstka jest drętwienie i mrowienie od nadgarstka do palców: kciuka, wskazującego, środkowego oraz połowy palca serdecznego (obszar unerwiony przez nerw pośrodkowy). Pacjenci często skarżą się na nasilanie się objawów w nocy, co prowadzi do wybudzania ze snu.
W zaawansowanym stadium choroby może dojść do utraty czucia w dłoni, co wpływa na zdolność precyzyjnego chwytania przedmiotów. Pacjenci mogą mimowolnie upuszczać przedmioty, zwłaszcza gdy nie kontrolują chwytu wzrokiem. Charakterystyczne dla tej choroby jest to, że w początkowym okresie dolegliwości bólowe są bardzo duże, po pewnym czasie jednak ból ustępuje i pacjent ma wrażenie sztywnej ręki bądź założonej rękawiczki. Na tym etapie uszkodzenie nerwu pośrodkowego jest już bardzo duże.
Przyczyną choroby jest nadmierny ucisk nerwu pośrodkowego w obrębie kanału nadgarstka. Kanał nadgarstka tworzą od dołu kości nadgarstka, które od góry są przykryte więzadłem poprzecznym. W środku biegnie nerw pośrodkowy wraz ze ścięgnami zginaczy. Wraz z wiekiem lub w wyniku intensywnej pracy ręką może dojść do zwyrodnień ścięgien oraz przerostu pochewek ścięgnistych, co zmniejsza przestrzeń w kanale nadgarstka i prowadzi do ucisku nerwu.
Podstawą diagnozy jest wywiad lekarski oraz badanie kliniczne, w tym testy Tinela i Phalena. Dodatkowe badania to:
Leczenie zespołu cieśni nadgarstka może być zachowawcze lub operacyjne. Leczenie zachowawcze jest często mało skuteczne.
Zabieg operacyjny polega na przecięciu więzadła poprzecznego, co trwale zwalnia ucisk nerwu. Może być wykonany metodą otwartą. Cięcie jest długości 2 cm przy mało zaawansowanej cieśni lub 4 cm przy zaawansowanym stadium. Zabieg można również wykonać metodą endoskopową. Chirurg wykonuje wtedy dwa 1-centymetrowe nacięcia, wprowadza kamerę i za pomocą specjalnego noża przecina więzadło poprzeczne.
Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu dożylnym lub regionalnym znieczulającym całą kończynę górną
Pobyt w szpitalu trwa kilka godzin, a pacjent wychodzi do domu tego samego dnia.
Po operacji pacjent może poruszać ręką już po kilku dniach. Wskazane są lekkie ćwiczenia, masaże blizny oraz stopniowy powrót do codziennych czynności. W przypadku zaawansowanego zespołu cieśni nadgarstka pacjenci po operacji mogą mieć zaburzenie czucia (drętwienie w palcach). Pełna regeneracja nerwu może trwać od kilku tygodni do nawet kilkunastu miesięcy w zależności od stopnia zaawansowania choroby. W bardzo ciężkich przypadkach, gdy pacjent zwleka z zabiegiem operacyjnym może dojść do trwałego uszkodzenia nerwu pośrodkowego. Wtedy mimo wykonania zabiegu pełne czucie może nigdy nie wrócić do prawidłowego poziomu.
Zespół cieśni kanału nadgarstka to choroba, która może prowadzić do trwałych uszkodzeń nerwu pośrodkowego. Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie – szczególnie operacyjne – pozwala uniknąć powikłań i przywrócić pełną funkcjonalność ręki.
Autor: Rafał Mikusek – ortopeda traumatolog
