Zimno a ból stawów – czy chłód naprawdę szkodzi kościom? Ortopeda wyjaśnia

  1. Home
  2. Ciekawostki
  3. Jestem ortopedą i miałem operację łąkotki – jak wyglądał mój powrót do sprawności po operacji
Zimno a ból stawów i kości

Zima to czas, w którym wiele osób skarży się na nasilenie bólu stawów i kości. Czy niskie temperatury faktycznie szkodzą naszym stawom, czy może jedynie nasilają istniejące już dolegliwości? W tym artykule postaram się wyjaśnić tę kwestię na podstawie badań naukowych oraz własnej praktyki lekarskiej.


Zimno a ból stawów i kości – czy klimat ma na nie wpływ?

Badania ankietowe pokazują, że w chłodniejszym klimacie dolegliwości bólowe stawów mogą się nasilać. Podobne obserwacje wskazują, że osoby mieszkające bliżej równika rzadziej zgłaszają artretyczne bóle niż mieszkańcy regionów znacznie oddalonych od równika. Z drugiej strony, populacyjne badania radiologiczne nie wykazały jednoznacznych różnic w częstości występowania zmian zwyrodnieniowych w zależności od klimatu.

Ciekawych wniosków dostarczyły badania eksperymentalne na szczurach, gdzie osobniki przetrzymywane w temperaturze 15°C wykazywały większy rozwój zmian zwyrodnieniowych niż te trzymane w 25°C. Choć trudno wprost przełożyć te wyniki na organizm człowieka, wskazują one, że zimno może nasilać procesy degeneracyjne – przynajmniej w pewnych warunkach.

Dodatkowo w rejonach oddalonych od równika dochodzi do zmniejszonej ekspozycji na światło słoneczne, co wpływa na niższą produkcję witaminy D w skórze. Niedobór tej witaminy może skutkować zaburzeniami w budowie kości oraz mieć wpływ na rozwój choroby zwyrodnieniowej stawów.

Podsumowując: nie ma pewności co do tego, że sama ekspozycja na zimno przyspiesza degenerację stawów u ludzi, jednak zdecydowanie może nasilać objawy bólowe towarzyszące chorobie zwyrodnieniowej.


Dlaczego zimna pogoda może nasilać ból stawów?

Z punktu widzenia medycyny nie ma jednoznacznych dowodów na to, że niska temperatura bezpośrednio przyspiesza degenerację stawów. Jednak zdecydowanie może nasilić objawy bólowe i sprawić, że istniejące dolegliwości staną się bardziej odczuwalne. Dzieje się tak z kilku powodów:

  • Zmiany w ukrwieniu podchrzęstnej warstwy kostnej i zwiększenie lepkości płynu stawowego
    W niższych temperaturach może dochodzić do zmian w ukrwieniu podchrzęstnej warstwy kostnej oraz zwiększenia lepkości płynu stawowego. Taki „gęstszy” płyn gorzej spełnia funkcje smarne i odżywcze, co może prowadzić do większego nacisku na chrząstkę i w konsekwencji nasilać ból.
  • Obkurczanie naczyń krwionośnych
    Zimno może powodować obkurczanie się naczyń krwionośnych, przez co stawy są gorzej ukrwione i słabiej odżywione. Efekt? Większa podatność na ból i sztywność.
  • Ograniczona aktywność fizyczna
    Kiedy temperatura spada, często rezygnujemy z regularnego ruchu na świeżym powietrzu. Tymczasem brak aktywności prowadzi do osłabienia mięśni, które na co dzień wspomagają stawy. Osłabione mięśnie gorzej stabilizują stawy, co sprzyja nasileniu dolegliwości bólowych.
  • Możliwy przyrost masy ciała
    Zimą częściej sięgamy po bardziej kaloryczne posiłki i mniej się ruszamy. Nadmierne kilogramy to dodatkowe obciążenie dla stawów, co może potęgować dyskomfort.
  • Wahania ciśnienia atmosferycznego
    Niektórzy pacjenci są bardzo wrażliwi na zmiany ciśnienia i pogody. Choć nie udowodniono, by sama niska temperatura przyspieszała degenerację stawów, częste wahania pogodowe mogą zwiększać odczuwanie bólu.

Jak sobie radzić z bólami stawów w czasie zimy?

  • Aktywność fizyczna: Badania pokazują, że regularny ruch zmniejsza percepcję bólu u osób ze zmianami zwyrodnieniowymi. Nie musi to być od razu intensywny trening – wystarczy codzienny spacer, jazda na rowerze stacjonarnym czy ćwiczenia rozciągające w domu.
  • Rozgrzewanie: Pomocne mogą być maści przeciwzapalne, nagrzewanie lampami emitującymi promieniowanie czerwone czy ciepłe okłady.
  • Farmakoterapia: W przypadku mniejszych dolegliwości bólowych można zastosować leki przeciwzapalne dostępne bez recepty, np. ibuprofen w dawce 400 mg dwa razy dziennie.
  • Rehabilitacja: Ćwiczenia prowadzone przez fizjoterapeutę, masaże i odpowiednio dobrane zabiegi fizykalne mogą przynieść znaczną ulgę w bólu.

Ćwiczenia, które złagodzą bóle stawów

Każdy rodzaj regularnej, umiarkowanej aktywności fizycznej jest korzystny dla stawów. Szczególnie polecam:

  • Jazdę na rowerze (stacjonarnym lub tradycyjnym) około 30–40 minut dziennie, co pozytywnie wpływa na stawy kolanowe i biodrowe.
  • Ćwiczenia rozciągające – utrzymują elastyczność mięśni i ścięgien, co w znacznym stopniu może zmniejszać dolegliwości bólowe.
  • Pływanie lub aqua aerobic na basenie – odciąża stawy, jednocześnie wzmacniając mięśnie i poprawiając krążenie.

Jeśli chcesz poznać kilka sposobów na poprawę funkcjonowania układu ruchu, zapraszam do przeczytania tego artykułu: https://ortopediainfo.pl/dlaczego-bola-nas-kolana-biodra-kregoslup/


Kiedy iść do lekarza?

  • Jeżeli dolegliwości bólowe są silne (powyżej 5–6 w skali od 0 do 10) i utrzymują się ponad 6 tygodni.
  • Gdy ból pojawia się w nocy i zakłóca sen.
  • Jeśli występują obrzęki, zaczerwienienia, znaczne ograniczenie ruchomości czy podejrzenie stanu zapalnego.
  • W sytuacji, gdy domowe sposoby nie przynoszą ulgi, a ból utrudnia normalne funkcjonowanie.

Takie objawy mogą wskazywać na postępujące zmiany zwyrodnieniowe lub inne schorzenia, które wymagają specjalistycznej diagnostyki i ewentualnego leczenia zabiegowego.


Podsumowanie

Choć nie ma jednoznacznych dowodów na to, że niskie temperatury same w sobie przyspieszają degenerację stawów, to istnieją wyraźne wskazania, że mogą one nasilać objawy bólowe i dyskomfort towarzyszący zmianom zwyrodnieniowym. Istotnym czynnikiem jest też zmniejszona synteza witaminy D w chłodniejszym klimacie, co może pośrednio wpływać na zdrowie kości i stawów.

Kluczowe znaczenie ma profilaktyka, czyli regularna aktywność fizyczna, dbałość o odpowiednią dietę (z uwzględnieniem suplementacji witaminą D), trzymanie odpowiedniej wagi ciała oraz stosowanie domowych metod łagodzenia bólu. W razie utrzymujących się dolegliwości warto skonsultować się z lekarzem ortopedą lub reumatologiem, aby ocenić stan stawów i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Życzę wszystkim dużo zdrowia i jak najmniej bolesnych dni tej zimy!

tekst: Rafał Mikusek– ortopeda traumatolog

Źródła:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26754745

https://www.researchgate.net/publication/360765086_Effect_of_cold_on_knee_osteoarthritis_Recent_research_status