Prawidłowy ruch głowy kości ramiennej przy ruchu odwodzenia (ruch ręką do boku), zgięcia i wyprostu powinien być inicjowany przez ścięgna mięśnia kaptura rotatorów oraz przez mięsień naramienny. W przypadku nieprawidłowej pracy ścięgna mięśnia kaptura rotatorów i mięśnia naramiennego dochodzi do zwężenia przestrzeni podbarkowej wypełnionej kaletką (ciasnota podbarkowa). Efektem tego jest konflikt podbarkowy, czyli nieprawidłowe przemieszczanie się do góry głowy kości ramiennej, która traci stabilność w panewce, co z kolei prowadzi do uderzania przyczepu stożka rotatorów o wyrostek barkowy łopatki.
Konflikt podbarkowy może być spowodowany nie tylko nieprawidłowościami w obrębie stożka rotatorów. Sprzyjać mu może również specyficzna budowa anatomiczna wyrostka barkowego.
Wyróżniamy 3 typy budowy wyrostka barkowego:
Osoby z typem II i III mają większe predyspozycje do wystąpienia u nich konfliktu podbarkowego.
Konflikt podbarkowy najczęściej występuje z innymi schorzeniami stawu, takimi jak: nierównowaga pomiędzy mięśniem naramiennym a stożkiem rotatorów, uszkodzenie ścięgien stożka rotatorów, zwapnienia w kaletce podbarkowej lub ścięgnach rotatorów. Może prowadzić na przykład do zapalenia kaletki podbarkowej. Nieleczony konflikt podbarkowy połączony z zapaleniem kaletki podbarkowej może powodować uszkodzenie stożka rotatorów.
Sposób leczenia zależy od przyczyny powstania konfliktu podbarkowego. Przyczyny mogą być następujące:
Najczęściej do konfliktu podbarkowego dochodzi z powodu niewydolności stożka rotatorów, bez jego mechanicznego uszkodzenia. Dzieje się tak często u ludzi w wieku 40–50 lat, których mięśnie stożka rotatorów ulegają z wiekiem osłabieniu i degeneracji, przez co dochodzi do nierównowagi mięśniowej, która z kolei może prowadzić do konfliktu podbarkowego. W takich przypadkach stosuje się leczenie zachowawcze – rehabilitację. W pierwszym okresie, jeśli u pacjenta występuje również zapalenie kaletki podbarkowej, zaczyna się od fizykoterapii: jonoforezy przeciwzapalnej i krioterapii. Pacjent powinien również przyjmować doustne leki przeciwzapalne. Gdy ból się zmniejszy, pacjent powinien rozpocząć ćwiczenia wzmacniające stożek rotatorów. Na ogół po 6–12 tygodniach dochodzi do znacznej poprawy i zmniejszenia dolegliwości bólowych. Pacjent powinien jednak zdawać sobie sprawę z tego, że mimo poprawy należy kontynuować regularne wykonywanie ćwiczeń. Zaniechanie ich może doprowadzić do ponownego osłabienia siły mięśniowej stożka rotatorów i powrotu schorzenia.
Do konfliktu podbarkowego dochodzi w wyniku rozerwania stożka rotatorów. Stosuje się wtedy leczenie jak przy rozerwaniu stożka rotatorów. Więcej informacji na temat tego leczenia znajduje się TUTAJ
Przyczyną powstania konfliktu podbarkowego może być zaokrąglona lub haczykowata budowa wyrostka podbarkowego (patrz – rysunek w punkcie Informacje ogólne powyżej). W takich przypadkach stosuje się leczenie operacyjne (zabieg akromioplastyki). Operacja wykonywana jest artroskopowo. Przez centymetrowe nacięcie w okolicy stawu ramiennego chirurg ortopeda wprowadza kamerę ze źródłem światła do wnętrza stawu i przestrzeni podbrakowej. Następnie przy pomocy specjalnego urządzenia spiłowuje wyrośla kostne na wyrostku barkowym lub usuwa zakrzywiony lub haczykowaty fragment wyrostka barkowego, który powodował ciasnotę podbarkową i powstanie konfliktu podbarkowego. Wycina również kaletkę podbarkową.
Orientacyjny czas zabiegu: 1 godzina
Typ znieczulenia: ogólne dotchawicze
Pobyt w szpitalu: Pacjent przychodzi do szpitala w dniu zabiegu. Wszystkie badania oraz konsultację anestezjologiczną należy wykonać wcześniej. Następnego dnia po operacji, jeśli nie ma żadnych powikłań, pacjent dostaje instruktaż rehabilitacji i jest wypisywany do domu.
Pierwsza kontrola poszpitalna i zdjęcie szwów jest po 7 dniach od operacji. Kończyna jest unieruchomiona do momentu ustania bólu (na ogół około 2 tygodnie).
Przez pierwszy tydzień po operacji pacjent przyjmuje leki przeciwbólowe. Zazwyczaj nie ma konieczności podawania leków przeciwkrzepliwych ani antybiotyku. Pacjent chłodzi operowany bark co 2–3 godziny, przez 10–15 minut. Chłodzenie pomaga zmniejszyć obrzęk i ból. Operowana kończyna powinna być unieruchomiona przez cały czas w ortezie ramiennej, co pomaga w łagodzeniu dolegliwości bólowych. Pierwszego dnia po operacji bark może być mocno spuchnięty. Opuchlizna zmniejsza się zazwyczaj w ciągu 48 godzin.
Rehabilitację rozpoczyna się po 7 dniach od zabiegu i jest to:
Autor: Rafał Mikusek – ortopeda traumatolog
